पर्वतको देउपुरबासीको पिडा -पहिरोको डरले रातभर जाग्राम, १६ घर उच्च जोखिममा, स्थानीयस्तरमा बस्ती सार्न समस्या

पर्वत /मोदी गाउँपालिका–२ देउपुरका विभिन्न बस्तीका करिब ३ दर्जन परिवार पहिराको उच्च जोखिममा छन् । केही वर्षयता स्थानीय केरुंगा सामुदायिक वनमा निरन्तर पहिरो खसेर कतिपय परिवार विस्थापित भइसक्दासमेत बस्ती सार्न नियामक निकायले तदारुकता देखाएका छैनन् ।

करिब ५२ हेक्टर क्षेत्रफल रहेको वनको मुख्य भागको १५ हेक्टर जमिनले ठाउँ छोडेको वर्षौं भइसक्यो । जसका कारण वन क्षेत्रभन्दा तलका घर तथा कृषि फर्म पुरिने खतरामा छन् । वनमाथिका केही घर पहिरोसँगै खस्ने जोखिममा छन् । पातीचौरका शिक्षक वसन्तविक्रम तिमिल्सिनाका अनुसार पहिरो थोरैथोरै गरेर खस्दै गएको छ । स्थानीय सुनचापका १४ घर पुरिने खतरामा छन् । पहिरो खसेकै स्थानमा पर्ने सालघारीका २ र डिहींका २ गरी १६ घर सबैभन्दा बढी जोखिममा छन् । त्यसबाहेक कानदेउरालीका २, दोबाटाका ३ र डढुवाबारीदेखि बढहरेसम्मका १० घर गरी १५ परिवार पहिरोको उच्च जोखिममा परेका छन् । स्थानीयका अनुसार पहिरो प्रभावित क्षेत्रका ३१ घर बग्ने र १४ घर पुरिने जोखिममा छन् ।
‘पहिरोको समस्या धेरै पहिलादेखिको हो,’ स्थानीय अन्तरे कामीले भने, ‘धेरै पटक स्थानीय निकाय हुँदै सबै क्षेत्रमा जानकारी नभएको होइन । जानकारी पाएर पनि कसैले वास्ता गरेका छैनन् ।’ केही मात्रामा गएको पहिरो र माथिबाटै लच्किएर आएको जमिनको तलपट्टिका घर जोखिममा रहेको उनले बताए । पहिरोभन्दा तल पातिचौर क्षेत्रमा लाखौंको लगानीका कृषि फर्मसमेत पुरिने खतरामा रहेको शिक्षक तिमिल्सिनाले बताए । ‘वनबाट सुरु भएको पहिराले १० मिटरभन्दा बढी ठाउँ छोडिसकेको छ,’ उनले भने, ‘यो बर्खा कुनबेला लत्याकलुतुक्कै माथिको भाग खस्ने हो । चिन्ता छ ।’ वनक्षेत्रको करिब १५ हेक्टर क्षेत्रफलको भाग पुरै बगेर आउने जोखिममा रहेको उनले बताए ।

पहिरो आउन सक्ने तल्लो क्षेत्रमा लाखौंको लगानीका कृषि फर्म छन् । पहिरो खस्दा फर्म पुरिएर पूर्ण क्षति हुने अवस्थामा छन् । स्थानीय सबिना सुब्बाले ३० लाख रुपैयाँको लगानीमा बंगुर, कुखुरा र माछा फर्म सञ्चालन गरेको बताइन् । तेजबहादुर क्षेत्रीले ७ लाख रुपैयाँ र मोदीकै क्याङका युवाले करिब १० लाख रुपैयाँको लगानीमा कृषि फर्म सञ्चालनमा ल्याएका छन् । पहिरोमुनि सुनचापका अन्तरे कामीले बर्खा सुरु भएपछि राति निदाउन नपाएको बताए । उनले भने, ‘बर्खा लागेयता रातभर झिमिक्क गरेकै छैन । नजिकमा आफन्त हुनेहरू उतै गएर सुत्छन् । हाम्रो कोही छैन । रातभर ‘हरिहरि’ भन्दै बस्ने हो ।’ दशकअघि केरुंगा सामुदायिक वन हुँदै खनेको देउपुर–पातीचौर–लप्सीबोट सडकपछि हरेक वर्ष पहिरो खस्न थालेको स्थानीयले बताएका छन् । सडक खन्ने बेलामा भूगर्भविद्सहितको प्राविधिक टोलीले अध्ययन गरेको थियो । तर, व्यवस्थित नहुँदा एकत्रित भएर आउने भलका कारण वनबाट ठूलो क्षेत्रफलको जमिन लच्किएको स्थानीयको राय छ ।

पहिरोबारे स्थानीय सरकार पनि जानकार नभएको होइन । गाउँपालिकाका प्रवक्ता विमल लामिछानेले पहिरोको जोखिममा रहेका बस्ती सार्नुको विकल्प नभए पनि स्थानीयस्तरबाट त्यो सम्भव नभएको बताए । ‘त्यहाँको बस्ती स्थानान्तरण गर्नुपर्छ । उपयुक्त ठाउँ खोजेर सार्न माथिल्लो निकायमा जानकारी गराएकै छौं । अहिलेसम्म काम नहुनु दुःखद् हो ।’ प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत किसानबहादुर क्षेत्रीले यो वर्ष पनि त्यहाँका केही परिवार विस्थापित भइरहेको बताए । उनका अनुसार जिल्ला विपत् व्यवस्थापनले जोखिमका घर सार्न सिफारिस गरेको छ ।कान्तिपुरबाट 

सम्बन्धित समाचार

Leave a Reply

टाइप गरेर स्पेस थिच्नुहोस् र नेपाली युनिकोडमा पाउनुहोस। (Press Ctrl+g to toggle between English and Nepali OR just Click on the letter). अंग्रेजीमा टाइप गर्न "अ" मा थिच्नुहोस्।

भर्खरै view all

संघीयता लागूपछि खारेजीमा परे दर्जन कार्यालय, करोडौंका संरचना बेवारिसे

गण्डकीको नयाँ मन्त्रिमण्डल : असमावेशी, असन्तुलित !

पर्वतमा ४ हजारभन्दा बढी निजी आवास पुनर्निर्माण

बधाई दिँदै विपक्षीले देउवामाथि कटाक्ष गरेपछि…

फेरि निषेधाज्ञा होला त ?