स्थलगत रिर्पोट भन्छ-राजविराजमा गोली चल्दा केपी ओली स्तब्ध

Rajbiraj-UML-8पूर्वक्षेत्रका सुरक्षा प्रमुखहरुले एमालेको मेची महाकाली अभियान सुनसरीबाट सप्तरीतर्फ अघि बढ्ने पूर्वसन्ध्यामा एमालेका शीर्ष नेताहरुलाई राजविराजको अवस्थाबारे ‘ब्रिफिङ’ गरे । फागुन २२ गते साँझ सुरक्षा अधिकारीहरुको रिपोर्ट सुनेपछि एमालेले राजविराज प्रवेशको रुट र कार्यक्रमस्थल परिवर्तन गर्‍यो ।

इटहरीको गोर्खा डिमार्टमेन्ट सेन्टरको छैठौं तल्लामा बसेको स्थायी कमिटी बैठकले हनुमाननगरबाट राजविराज प्रवेश गर्दा जनधनको क्षति हुने निष्कर्ष निकाल्दै एमाले बाहुल्य रहेको रुपनगर क्षेत्रबाट आमसभास्थलमा पुग्ने सुरक्षित अवतरणको बाटो रोज्यो । फागुन २३ गते विहान पनि सुरक्षा अधिकारीहरुले एमालेका नेताहरुलाई राजविराज आसपासको अवस्थाको जानकारी दिइरहेकै थिए ।

गोली चल्दा ओली स्तब्ध

जे नहोस् भनेर एमाले नेताहरुले अभियानको रुट र सभास्थल परिवर्तन गर्नेदेखि हदैसम्मको संयम अपनाउन कार्यकर्तालाई निर्देशन दिएका थिए, आखिर त्यही चाहिँ भयो ।

एमाले सचिव योगेश भट्टराई आफैं उभिएर कार्यकर्तालाई चुपचाप आ-आफ्नो सवारी साधनमा बस्न निर्देशन दिइरहेका थिए । प्रहरीले नियन्त्रण गर्न सकिने संख्यामै मोर्चाका प्रदर्शनकारी थिए ।

सबैतिर छरिएका प्रदर्शनकारीहरुको टाउको गन्ने हो भने पनि एक हजार भन्दा बढी थिएनन् । जबकि एमालेका सभाका सहभागी र अभियानका टोलीका मान्छेहरु समेत गन्दा करीव १० हजारको हाराहारीमा थिए ।

एमाले नेताहरुले राजविराजमा शक्ति प्रदर्शन गरियो भन्दै प्रतिष्ठाको जित भएको महशुस गरिरहेकै बेला गोली चलेपछि अध्यक्ष ओलीसहितका शीर्ष नेताहरु स्तब्ध देखिन्थे । उनीहरुले ढुंगा हान्ने मोर्चा कार्यकर्तामाथि जाई नलाग्न कार्यकर्तालाई कडा नियन्त्रणमा राखेका थिए । बरु इनरुवामा मोर्चाको कालोझण्डा खोसेर लखेट्ने काम भएको थियो । तर, राजविराजमा सबै कार्यकर्ता नियन्त्रणमै थिए ।

प्रचण्ड ओली वार्ताः षडयन्त्रको अभास

अन्ततः जसरी पनि राजविराजमा मान्छे मारेर परिस्थिति भड्काउने योजना सफल भएको भन्दै एमाले नेताहरु रुपनगरमा पुगेर समिक्षा गर्न बाध्य भए । यसबीचमा ओलीले प्रधानमन्त्री प्रचण्ड र सुरक्षा अधिकारीहरु सबैसँग कुरा गरेपछि ‘ठूलै षडयन्त्रको आभास’ पाइएको बि्रफिङ बैठकमा गरे । प्रचण्डले ओलीलाई बाँकी कार्यक्रम स्थगित गरेर काठमाडौं आइदिन विनम्र आग्रह नै गरे ।

सरकारी संयन्त्रसँगको कुराकानीमा सोमवार राजविराजमा अझ ठूलो संख्यामा मान्छे मार्ने योजना बनाइएको, तर एमालेको संयमले कम क्षति भएको ठहर गरेपछि सिराहा, जनकपुरलगायत २ नम्बर प्रदेशका निर्धारित कार्यक्रम स्थगन गर्ने निचोडमा एमाले नेताहरु पुगे ।

त्यसपछि ओलीसहित प्रमुख नेताहरुलाई रातारात प्रहरीले इटहरी र विराटनगर पुर्‍यायो । अभियानका अन्य सहभागीहरु विभिन्न रुट हुँदै बर्दिबास, गाईघाट वा पूर्वतिर लागे ।

राजविराजका होटल रहस्यमय बुकिङ

राजविराजका प्रायः होटलहरु रहस्यमय रुपमा २२ गते नै बुक भएपछि प्रहरीले त्यसको अनुसन्धान गर्‍यो । गाउँ गाउँबाट र अन्यत्र जिल्लाबाट आएका मोर्चा कार्यकर्ताहरुले होटल बुक गरेको थाहा पाएपछि एमालेको भन्दा ठूलो मास मोर्चाको हुने अनुमान लगाइयो । राजविराजका अधिकांश होटलमा अपरिचित व्यक्तिहरु बसेका थिए भने केही होटल एमालेका कार्यकर्ताले बुक गरेका थिए ।

अपरान्ह एमालेको अभियान इनरुवाबाट अघि बढ्दा प्रहरीले एमाले नेताहरुलाई थप सूचना दिए-मोर्चाका कार्यकर्ताहरु ५/७ सयको संख्यामा छन् । तपाईहरुको मास जतिसक्दो ठूलो बनाउनुस, उनीहरु आफैं पाखा लाग्छन् ।

प्रदर्शनकारीहरुको संख्या कम भएकाले राजविराजमा कुनै अप्रिय घटना नहुने अनुमान सबैको थियो । सामान्य कालोझण्डा र नाराबाजीलाई एमालेका नेताहरुले पनि गाडीबाटै हेरेर सामान्यरुपमै लिएका थिए ।

राजमार्गका कालो र सेतो झण्डा बराबर

आफ्नो शक्ति देखाउन एमाले सप्तरीले कञ्चनपुर, फत्तेपुर, रुपनी, महुली लगायतका गाउँ गाउँबाट बसमा समर्थक र कार्यकर्ता ओसारेर राजमार्गमा जम्मा गरे ।
स्थानीय कार्यकर्ता र शुभेच्छुकसहितको केन्द्रीय टोली अघि बढ्दा दश/बीस जनाको संख्यामा उभिएर कालो झण्डा देखाउने बाहेक सडकमा कुनै अवरोध थिएन । राजमार्गमा कालोझण्डा देखाउनेहरुको संख्या कहिँ पनि २०/३० जना भन्दा बढी थिएन ।

एमालेको अभियान सुनसरी कटेर कोशी ब्यारेजबाट सप्तरीतर्फ अघि बढ्दा सबैभन्दा ठूलो बिरोध प्रदर्शन भारदहमा देखियो । जहाँ बढीमा एक सयजनाको संख्यामा प्रदर्शनकारीहरुले कालोझण्डा देखाएर एमाले र केपी ओलीविरुद्ध नाराबाजी गरिरहेका थिए ।

राजमार्गमा एमालेका अभियानको स्वागतमा सूर्य चिन्ह अंकित सेतो झण्डा र बिरोधमा कालो झण्डासहित उभिनेहरुको संख्या लगभग उस्तै उस्तै थियो । कतिपय ठाउँमा स्वागत र बिरोध गर्नेहरु मिलेरै आ-आफ्नो कर्तव्य पूरा गरिरहेका देखिन्थे ।

राजविराजको सभाःएमाले नेताको उत्साह

एमालेको अभियान राजविराज नजिक गजेन्द्रनारायण सिंह औद्योगिक केन्द्रमा प्रवेश गरुञ्जेल पनि परिस्थिति सामान्य नै थियो । मोर्चाका कार्यकर्ताहरुलाई प्रहरीले चार पाँच सय मिटर परै गहुँ खेततिर रोकेर राखेको थियो । अभियानका क्रममा झापा, मोरङ र सुनसरीका सभाहरु भन्दा राजविराजको सभा निकै व्यवस्थित र मास पनि उल्लेख्य थियो ।

तीन दिनका क्रमममा भएका सभामध्ये विराटचोकको भन्दा पनि ठूलो मास राजविराजमा देखिएपछि एमाले नेताहरु पनि उत्साहित देखिएका थिए । अन्यत्रका सभाहरु सडकमा भएका थिए, सप्तरीको सभा ठूलो मैदानमा भएको थियो र मान्छेहरुले बसेरै भाषण सुनेका थिए । एमालेले जितेको सप्तरी क्षेत्र नम्बर ४ लगायत आसपासका क्षेत्रबाट मधेसी समुदाय पनि उल्लेख्य संख्यामा एमालेको सभामा पुगेका थिए ।

एमालेभित्रका मधेसीको आक्रोस

एमाले नेताहरुले मैथिलीमै भाषण गरेर आफूहरु मधेस बिरोधी होइनौं भन्ने पुष्टि गर्न खोजे । तर, केन्द्रका एमाले नेता भन्दा जिल्ला तहका मधेसी मूलका एमाले नेताहरु मधेसी मोर्चाप्रति बढी आक्रामक देखिए । मोर्चाको ज्यादती खेप्नु परेकाले पनि उनीहरुमा आक्रोश देखिएको हुन सक्छ । उता विरोध प्रदर्शनमा उत्रिएका मोर्चाका नेताहरुले पनि केपी ओली र एमालेविरुद्ध नाराबाजी गरेर उस्तै आक्रोश पोखिरहेका थिए ।

करीब एक घण्टाको सभा सकिँदासम्म गाउँ गाउँबाट जुलुससहित आएका समर्थक र कार्यकर्ताहरु सभास्थलभित्र प्रवेश गरिरहेका थिए । कतिपय ठाउँमा मोर्चाका कार्यकर्ताले एमालेको अभियानमा आउन अवरोध गरेको र कुटपिट समेत गरेको भन्दै एमाले जिल्ला सचिव शम्भु यादवले मञ्चबाटै आपत्ति जनाए ।
राजविराज जाने सडकमा तनाव जारी रहेकाले एमाले नेताहरु जतिसक्दो चाँडो कार्यक्रम सकेर कञ्चनपुर जान चाहान्थे ।

गाडी तोडफोडः मोटरसाइकलमा आगजनी

यसबीचमा केही प्रदर्शनकारीले औद्योगिक क्षेत्र बाहिर सडकमा लहरै रोकिएका करीव दुई दर्जन सवारी साधनमा तोडफोड गरे । एउटा मोटरसाइकल दनदनी बलिरहेको थियो । जब एमालेको सभा शान्तिपूर्ण रुपमा सकिएर अभियान टोली फर्किन लाग्यो, तब रहस्यमय रुपमा परिस्थिति भड्काइयो ।

पार्किङ गरिएका गाडीहरु फुटाइए । सभास्थलभित्र रहेका एमाले कार्यकर्ता बाहिर आउन खोज्दा प्रहरीले र एमालेकै नेताहरुले रोकेर परिस्थिति बिगि्रन नदिने प्रयास गरेको देखिन्थ्यो । तर, परिस्थिति यसरी भड्काइयो कि एकाएक आगजनी र पेट्रोल बम प्रहार भयो । एमालेका नेताहरु औद्योगिक क्षेत्रको मैदानबाट बाहिर निस्कनै लाग्दा बाहिर सडकमा चार/पाँचपटक गोली चलेको आवाज आयो ।

अश्रुग्याँस र हवाइ फायर गरेको अनुमान त्यतिबेला गलत सावित भयो, जतिबेला सडकमा प्रदर्शनकारीको मृत्यु भइसकेको थियो । करीव डेढ हजारको संख्यामा परिचालित सुरक्षाकर्मीले सहजरुपमै एमालेको अभियान टोलीलाई राजमार्गसम्म लैजान सक्ने अवस्था हुँदाहुँदै गोली किन चल्यो ? एमालेका नेताहरु नै अचम्मित भए ।

गोली किन चल्यो ? रहस्यमय

ओली र प्रचण्डबीच ठूलै षडयन्त्रको आभासको कुरा किन भयो ? आखिर कार्यक्रम सकिएर एमाले टोली फर्किएपछि किन गोली चल्यो ? यसका पछाडि गम्भीर राजनीतिक अन्तर्य लुकेको एमाले नेताहरुले गरे । अर्को गौर हत्याकाण्ड मच्चाउने षडयन्त्र भइरहेको बुझेपछि एमालेले २ नम्बर प्रदेशका अरु कार्यक्रम तीन दिनलाई स्थगन गरेको एमालेका एकजना पदाधिकारीले बताए ।

राजविराज घटनापछि बिभिन्न कित्ताका बुद्धिजीवी विश्लेषकहरुले आ- आफ्नै ढंगले बुद्धिविलास गर्ने मौका पाएका छन् । तर, काँकडभिट्टदेखि राजविराजसम्मका सबै घटनाक्रमको एक प्रत्यक्षदर्शीको आँखाबाट हेर्दा के देखियो भने-एमालेको अभियानलाई राजविराजदेखि जनकपुरसम्म पुग्दा ठूलो ‘सेबोटेज’ गर्ने र २ नम्बर प्रदेशमा चुनाव हुन सक्दैन भन्ने कुरा सिद्ध गर्ने प्रयत्न थियो, यसमा मोर्चा मोहरा मात्रै बनेको हो ।

प्रदर्शनकारीहरु कुनै दल विशेषका थिएनन् । प्रायः १५/१६ वर्षका किशोर थिए । प्रदर्शनलाई हिंसात्मक बनाउन गृहमन्त्री बिमलेन्द्र निधीकै पार्टीका कार्यकर्ता पनि सहभागी रहेको स्थानीय पत्रकारले देखे ।

राजविराजको सभालाई एमाले र एमाले बिरोधी दुवै पक्षले प्रतिष्ठाको विषय बनाए । आफ्नो कारणले हिंसा नहोस भनेर एमाले एक कदम पछि हट्यो । तर, बिरोधी पक्ष झनै आक्रामक बन्दा यस्तो घटना भएको त्यहाँका प्रमुख जिल्ला अधिकारीले बताएका छन् ।

रक्तपातको योजना कसले थाहा पायो ?

कुनै न कुनै रुपमा परिस्थितिलाई भड्काएर रक्तपात मच्चाउने योजना यसअघि नै बनिसकेको थियो । यसको आभास प्रधानमन्त्री प्रचण्डले पाइसकेका रहेछन् । सायद गृहमन्त्रीले झनै राम्रोसँग बुझेका थिए । तर, एमाले नेतृत्वले यो अभास किन घटना भएपछि मात्र पायो ? कि यस्तो हुन्छ भन्दाभन्दै पनि राजविराजको सभालाई आफ्नो प्रतिष्ठा बनायो ? यसको जवाफ आउन जरुरी छ ।

राजविराज घटना नियोजित थियो भन्नेमा कुनै विमति छैन । तर, यसको आभास ढिलो पाउनु एमाले नेतृत्वको कमजोरी हो । मधेसी मोर्चालाई कुनै पनि निहुँ नदिने एमालेको योजना २ नम्बर प्रदेश प्रवेश गरेको पहिलो दिनमै असफल हुनुमा गृहमन्त्रीको पनि अप्रत्यक्ष योगदान रहेको आशंका सत्तारुढ गठबन्धनभित्रै पनि भइसकेको छ । यो घटनामा कसको के कमजोरी रहृयो ? सरकारले निष्पक्ष छानविन गरेर यथार्थ सार्वजनिक गर्नुपर्छ ।

एमाले राजविराज जानु हुँदैन थियो, एमाले मधेस पसेकै कारण यस्तो घटना भयो भन्ने तर्क गर्ने हो भने नेपालमा राजनीतिक दलका पसलहरु बन्द गरे हुन्छ । कुनै एउटा राजनीतिक पार्टी आफ्ना धारणा लिएर देशको कुनै निश्चित भूभागमा जानुहँुदैन भन्ने हो भने यो मुलुकमा लोकतन्त्र नै चाहिँदैन भने हुन्छ ।

मोर्चाको आवरणमा निषेधको राजनीति

यदि एमालेलाई मधेस विरोधी भनेर उसको कार्यक्रमको बिरोधमात्र गर्ने उद्देश्य थियो भने, मोर्चा त्यसमा सफल भइसकेको थियो । इनरुवादेखि नै बिभिन्न ठाउँमा सांकेतिक रुपमा मोर्चा कार्यकर्ताले कालोझण्डा सहित विरोध गरेकै थिए । एमाले नेताहरुले ती सबै बिरोध प्रदर्शन आफ्नै आँखाले देखका थिए र कानले सुनेका थिए । ओली विरुद्ध व्यक्तिगत नारा उनी आफैंले सुनेर मुस्कुराएकै थिए ।

लोकतन्त्रमा कुनै पनि राजनीतिक दललाई कार्यक्रम गर्नै नदिने, निश्चित भूभागमा छिर्नै नदिने चरित्रले भोलि यो देशका कुनै पनि भूभागमा कुनै न कुनै पार्टीलाई अर्को पार्टीले छेक्न सक्छ । यो संस्कार बसाउन खोज्नु दुर्भाग्यपूर्ण हो ।

सप्तरीमा एमालेले पनि चुनाव जितेको छ, जबकि मोर्चाले सबै क्षेत्रमा हारेको छ । त्यहाँ एमालेलाई कार्यक्रम नै गर्न दिन्नौं भन्नु निषेधको राजनीति हो ।
हिजो एमालेलाई राजविराज पस्न नदिन हिंसात्मक घटना गराउनेहरुले भोलि कांग्रेस र माओवादीलाई पनि बाँकी राख्दैनन् । त्यस्तै मधेसी मोर्चा आवद्ध दलहरुलाई पनि अर्को ठाउँमा त्यस्तै अवरोध हुन सक्छ । यो प्रवृत्ति कुनै पनि हालतमा स्वीकार्य हुँदैन, जुन प्रवृत्ति मोर्चाको आवरणमा राजविराज लगायत २ नम्बर प्रदेशमा देखाउन खोजियो ।

एमाले र मोर्चा को दोषी ?

आज कुनै एक दलमाथि भएको व्यवहारमा ताली बजाउनेहरुले भोलि आफैंमाथि पर्दा साहानुभूति दिने कोही पनि नपाउन सक्छन् । एमालेले यो अवस्थामा राजविराजमा प्रतिष्ठाको सवाल बनाएर सभा गर्नु हुन्थ्यो कि हुन्नथ्यो ? यो प्रश्न गर्न सकिन्छ । तर, एक डेढ महिनाअघि नै निर्धारित एउटा पार्टीको कार्यक्रम बिथोल्न अर्को पक्षले दुई दिनअघि हड्ताल आह्वान गरेर परिस्थितिलाई तनावपूर्ण बनाउनु लोकतान्त्रिक चरित्र होइन ।

एमालेले कार्यक्रम गरेपछि त्यही ठाउँमा त्योभन्दा ठूलो मास जम्मा गरेर उनीहरुले एमालेको भण्डाफोर गर्न सक्थे । एमाले मधेस विरोधी हो भनेर उनीहरुले राजमार्गमा कालोझण्डा देखाएकै थिए । लोकतन्त्रमा बिरोधको जुन स्वरुप छ, त्यो अवसर पाउँदा पाउँदै कार्यक्रम सकिएपछि तोडफोड, आगजनी र पेट्रोल बम प्रहार गर्नुले आन्दोलनकारीको उद्देश्य एमालेको बिरोध गर्नुमात्रै थिएन भन्ने देखाएको छ ।

द्वन्द्व व्यवसायीको शहीद खेती

निषेधको राजनीति गर्न उकास्नेहरुबाट जिम्मेवार दल र नेताहरु सचेत हुनैपर्छ । राजविराज घटना एमालेको हठ भन्दा बढी मधेसी मोर्चाको आवरणमा मधेसमा अशान्ति मच्चाएर द्वन्द्व व्यवसाय चलाउन खोज्नेहरुको नियोजित षडयन्त्रको परिणाम हो । शहीद जति जनताको घरमा भित्रिउन्, शाहदातको मूल्य आफूले असुल्न पाउँ भन्ने मान्यता बोक्ने द्वन्द्व व्यवसायीहरुले मधेसलाई अझै आफ्नो जिम्दारी बनाउँदैछन् ।

आज एमाले र मोर्चा आम्ने साम्ने भए पनि यसको अन्तर्य अरु नै छ, जुन कुरा प्रचण्डले बुझेर ओलीलाई बुझाए । तर, बुझीबुझी गोली चलाउन आदेश दिनेको नियत सफा नभएसम्म, मधेसमा चुनावको वातावरण बन्ने छैन र २ नम्बर प्रदेश बाँदरको घाउ जस्तै हुनेछ ।

किनकि पछिल्ला बिरोध र प्रदर्शनहरु मोर्चाका नाममा भए पनि त्यसको नेपथ्यमा अरु नै छन् । जुन कुरा बुझेर पनि मोर्चाका नेताहरुलाई ‘नखाउँ भने दिनभरिको शिकार’ जस्तै भएको छ ।-मात्रिका पौडेलले स्थलगत रुपमा तयार पारेको रिर्पोट अनलाईनखबरबाट साभार गरिएको हो ।सम्पादक 

सम्बन्धित समाचार

Comments are closed

भर्खरै view all

एमालेमा विधान संशोधनसम्बन्धी प्रस्ताव :उमेर हद ७० वर्ष कायमै, पदाधिकारी महाधिवेशनबाटै निर्वाचित

पर्वतका कुल आचार्यद्वारा गृह जिल्लावाटै एनआरएनएको अध्यक्ष पदमा उमेदवारी घोषणा

दोहोरी गीत प्रतिष्ठान पर्वतको सम्मान तथा साधारण सभा सम्पन्न

म्याग्दीका गाउँगाउँमा ‘सेतो पुतली झुस’: आँखाको ज्योति गुमाउँदै स्थानीय, कसरी हुन्छ सङ्क्रमण ?

अनेरास्ववियू क्रान्तिकारी पर्वतको अध्यक्षमा साजन परियार