एनसेलको आठ बर्ष बिदेश पठाउन महरा, लोकमान र गर्भनरको यस्तो थियो साँठगाँठ

img
अहिले अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगका प्रमुख आयुक्त लोकमानसिंह कार्कीलाई महाभियोग लगाएर हटाउन प्रायः सबै राजनीतिक दल सहमत भएका छन् । व्यवस्थापिका–संसद्मा लोकमानविरुद्धको महाभियोग प्रस्तावले प्रवेश पाएसँगै उनको पद धरापमा परेको छ । तर, तिनै लोकमानले करिब चार वर्षदेखि आफूले थालेको एउटा प्रयत्नमा भने सफलता पाएका छन् ।

प्रसंग हो, नेपालको दोस्रो ठूलो दूरसञ्चार सेवा प्रदायक संस्था एनसेलको । करिब चार वर्षदेखि रोकिइरहेको एनसेलको १० अर्ब मुनाफामध्ये ८ अर्ब दसैंलगत्तै बाहिरिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्वगभर्नर डा. युवराज खतिवडाकै पालादेखि रोकिइरहेको मुनाफाबापतको अर्बौंको रकम बाहिर पठाउन अख्तियार प्रमुख कार्कीले निकै प्रयत्न गरेका थिए । कार्कीले पदीय दुरुपयोग गरेर राष्ट्र बैंकका उच्च पदाधिकारीलाई दबाब दिँदै आएका थिए । तर, नेकपा (माओवादी–केन्द्र) का नेता कृष्णबहादुर महरा अर्थमन्त्री भएपछि र राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा. चिरञ्जीवि नेपालले पनि राष्ट्र बैंकको च्यानल मिलाएपछि दसैंलगत्तै उक्त रकम बाहिरिन पुगेको हो ।

अर्बौं आयकर नतिरेको एनसेलले मुनाफा लैजान पाउने निर्णय भने राष्ट्र बैंकले गएको भदौ २६ गते नै गरेको थाहा भएको छ । तर, सो निर्णयलाई राष्ट्र बैंकको सञ्चालक समितिले गुपचुप नै राखेको थियो । र, दसैंपछि एनसेलले मुनाफा लैजाने प्रक्रिया थालेपछि यो कुरा बाहिर आएको हो ।

महरा र गभर्नरको पनि मिलेमतो

अर्थमन्त्री बनेपछि कृष्णबहादुर महराले एनसेलको रोकिइरहेको मुनाफाबारे निकै चासो राखेको बताइन्छ । सञ्चार मन्त्री हुँदा विभिन्न विवादमा मुछिएका महरालाई एनसेलको भित्री कथा सबै थाहा थियो । अहिले उनी अर्थमन्त्री बन्नुको मुख्य तात्पर्य नै एनसेलको रोकिएको रकमबारे टुंगो लगाउनु हो भन्ने गरिएको छ ।

त्यसो त, एनसेलले लाभकर नतिरिकन मुनाफा लैजान नपाइने भनेर पूर्वगभर्नर डा. खतिवडाले आफ्नो कार्यकालभरि अडान लिए । तर, नेपाली कांग्रेसको कार्यकर्ता डा. नेपाल गभर्नर भएपछि फेरि चलखेल सुरु भयो । गभर्नर नेपालले पटकपटक एनसेलको पक्षमा निर्णय गराउन चाहे पनि वातावरण उनीअनुकूल नभएपछि रोकिइरहेको थियो । तर, अहिले अख्तियार प्रमुख कार्की, अर्थमन्त्री महराको समेत सहमति मिलेपछि गभर्नर नेपालले उक्त निर्णय गरेको बताइन्छ ।

किन रोकिएको थियो मुनाफा ?

सुरुमा एनसेल सञ्चालन कम्पनी रोनोल्ड्स होल्डिङले नेपालमा दर्ता नभएको नर्वे्जियन कम्पनी टेलियासोनेरा र ताजकिस्तानको भाइजरलाई सेयर बेचेको थियो । तर, टेलियासोनेराले आफ्नो ६०.४ प्रतिशत सेयर भने मलेसियाको एक्जियटा कम्पनीलाई बेच्यो । टेलियासोनेराले एक्जियटालाई १ सय ४० अर्बमा एनसेलको सेयर बेचेको बताइन्छ । यी दुई कम्पनीबीच सेयर किनबेच हुने कार्य नेपालमा नभई कुनै विदेशी भूमिमा भएको थियो ।

यसरी एउटा कम्पनीले अर्को कम्पनीलाई सेयर बेच्दा एनसेलले नेपाल सरकारलाई पुँजीगत लाभकरबापत करिब ३५ अर्ब तिर्नुपर्ने देखिएको थियो । अर्बौं रकमको लाभकर तिर्न एनसेललाई सरकारले दबाब दिए पनि तिर्ने मनस्थिति नबनाएपछि सबैतिरबाट चर्को दबाब प¥यो । नेपालमा दर्ता नै नभएको टेलियासोनेरासँग कुन आधारमा लाभकर असुल्ने भन्नेमा लामो विवाद पनि भयो । तर, चारैतिर दबाब बढेपछि पछिल्लो समय एनसेलले केही अर्ब लाभकर भने बुझाएको थियो ।

१० करोड लगानीमा खोलिएको एनसेलले अर्बौं रकम मुनाफास्वरुप विदेश लैजाने तयारी गरेपछि राष्ट्र बैंकले रोकेको थियो । पछि, एनसेलको सेयर एउटा कम्पनीले अर्को कम्पनीलाई बेचेपछि तिर्नुपर्ने लाभकर नतिरेपछि मुनाफा बाहिर लैजान दिन अझै कडाइ गरिएको थियो ।

दुई अर्ब कहाँ हरायो ?

चार वर्षअघि राष्ट्र बैंकले एनसेलको मुनाफा बाहिर लैजान रोक्दा १० अर्ब रुपियाँ रहेको थियो । एनसेलले पनि १० अर्ब मुनाफा लैजान पाउनुपर्नेमा निकै नै लबिङ गरेको थियो । तर, चार वर्षपछि राष्ट्र बैंकले एनसेलको मुनाफा लैजान पाइने निर्णय गर्दा भने ८ अर्बको टुंगो गरेको छ ।

अहिले कसरी ८ अर्ब मात्रै भयो र २ अर्ब कता गायब भयो भन्ने प्रश्न तीव्र रुपमा उठेको छ । राष्ट्र बैंकको स्रोत भन्छ, ‘एनसेलले बाहिर लैजान पाइने मुनाफा १० अर्ब थियो तर राष्ट्र बैंकले ८ अर्बमा मात्रै निर्णय गरेको छ । कतै हराएको २ अर्ब एनसेलले नेपालभित्रै त खर्च गरेन भन्ने गम्भीर प्रश्न उठेको छ ।’

त्यसो त, एकै पटक ८ अर्ब रुपियाँ बाहिरिदा त्यसले ठूलो समस्या निम्त्याउने अनुमान गरिएको छ । एकै पटक ८ अर्ब बाहिरिदा त्यसले राष्ट्रिय अर्थतन्त्रमा नै प्रभाव पार्ने देखिन्छ । दसैंपछि एनसेलको मुनाफाबापतको अर्बौंको रकम बाहिरिएको हुँदा अहिले विदेशी सञ्चिती घटेको राष्ट्र बैंकको सूत्रले बतायो ।, साभार पहिलो न्युजबाट

सम्बन्धित समाचार

Comments are closed

भर्खरै view all

राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष तिमिल्सिना संग थाई नेपाली संघका पदाधिकारी भेट- गैह्र आवासीय नेपाली परिचयपत्र उपलब्ध गराउन पहलका लागि आग्रह

पर्वतका कुस्मा र फलेबास नगरपालिकाले ल्याउन सकेनन बजेट

ग्रामीण क्षेत्रलाई सुरक्षित राख्न गाउँ अभियानमा ट्राफिक

बन्दीपुरमा केबलकार-रोप परीक्षण र गोन्डोलामार्फत सामान बोकेर लोड परीक्षण

राष्ट्रिय सभाका अध्यक्ष तिमिल्सिना र चीनको जनकंग्रेसका अध्यक्ष बिच भेटवार्ता , ‘छेन्दु– पोखरा उडानका लागि चीन तयारी अवस्थामा’