चुनावको प्रि–मनसुन सुरु भएको वेला

सुशील पन्त-
बंगालको खाडीवाट आएको बाफका कारण सुरुभएको पानी पार्ने मनसुन क्रमश सकिदै गएको समयमा मंसीरमा चुनाव गर्नकालागि ‘चुनावी प्रि–मनसुन’ सुरु भएको देखिएको छ । पानी पार्ने मनसुन सेप्टेम्बर पहिलो साता अर्थात भदौको तेस्रो सातासम्म सक्रिय रहने भएपनि मध्य अगष्ट सम्ममा पर्याप्त पानी परिसकेको छ । कतियय स्थानमा बाढीका कारण धनजनको क्षति भएपनि, पर्याप्य पानी परेका कारण यसबर्ष धानको उत्पादन बढने अपेक्षा गरिएको छ । सरकार र राजनीतिले जनतालाइ राहात दिन नसकेपनि प्रकृतिले यसपटक नेपाली किसानलाइ उपहार दिएको छ, खुसी तुल्याएको छ । धान उत्पादन बढेपनि किसानले धानको उचित मुल्य नपाएर मंसीरमा फेरि निराश हुनेछन, तर धान उत्पादन बढ्यो भने भोकमरी लाग्ने छैन् । मनसुनी बर्षा सकिनै लाग्दा नेपालमा चुनावी मनसुन सुरु हुने लक्षण देखिएको छ, चुनावी मनसुन कति फाप्नेछ भन्ने कुर्न अब मुस्किलले तीन महिना कुरे पुग्छ ।
अर्थशास्त्रको सिद्धान्त जस्तै ‘अन्यकुरा यथावत रहेमा’ तिन महिना पछि आजको दिन अर्थात मंसीर चारमा नेपाली जनताले आफ्नो भाग्यको फैसलागर्न मतदानको लाइनमा बसेका हुनेछन् । आजका मितिसम्म मंसीरको चुनाव पूरै सुनिश्चित भइसकेको त छैन, यद्यपी मंसीरमा चुनाव नहुनुपर्ने कारण देखिएको छैन । प्रमुख दलका शीर्ष नेताहरुका भाषणलाइ विश्वास गर्नेहो भने मंसीर चारको चुनाव रोक्न सक्ने सामर्थ अब कसैसंग छैन् । जनतालाइ ढाटने दलका शीर्ष नेताहरुको कुरा विश्वास नगरेपनि राष्टिय अन्तराष्टिय परिस्थितीले च्याप्दै लगेपछि चुनावको माहौल सृजना भएको हो । चुनावको विरोध गरिरहेको नेकपा माओवादीका नेताहरुका समेत बोली गल्न थालेका छन । केहीदिन अघिसम्म चुनावको चर्को विरोध गरेका माओवादी नेताहरु केही मागमा सहमति भए चुनावमा सहभागि हुने कुरा गर्नसुरु गरेका छन । कसैको इच्छा, चाहाना वा बाध्यताले भन्दापनि ‘थ्र्योरी अफ इभोलुसन’ले मंसीर चारको चुनावको लागि दवाव सृजना गरेजस्तो देखिएको छ ।
मंसीरको चुनावकालागि विभिन्न राजनीतिक दलले चुनावी अभियानलाइ तीब्र पारेका छन । एकीकृत माओवादीले जनसम्बन्ध अभियान नाम दिइएको एकैपटक देशव्यापी रुपमा चुनावी अभियान सम्पन्न गरिसकेको छ । नेकपा एमालेले यस्तै खालको अभियान संचालन गरिसकेको छ भने कागे्रसले पनि प्रशिक्षक प्रशिक्षण मार्फत कुनै न कुनै ढंगले चुनावी अभियान संचालन गरेको छ । चुनावको सरगर्मी सबैभन्दा बढि तराइ मधेशमा बढेको देखिन्छ । मधेशी दलहरुमा नेतका कार्यकर्ता तान्ने लहर आएको छ । मधेशका जनताहरु चुनावलाइ १२ बषमा लाग्ने गढीमाइको मेला भन्दा ठूलो मान्ने गरेका छन । किनभने तराइका धेरै मतदाताले चुनावको समयमा साइकिल वा साडी फेर्न पाउछन, उनिहरुका लागि दशै, तिहार, छट वा माघी भन्दापनि चुनाव ठूलो पर्व हुने गरेको छ । अन्यकुराले ठगिएपनि मधेशका जनताले ‘उदार’ नेता पाएका छन, कम्तिमा चुनावमा एउटा साइकल, एउटा साडी र उस्तैपरे एक वोतल ‘सन्जीवनी’ झोल पाउछन ।
नेपालको पूरानो पार्टी नेपाली काग्रेसले समेत चुनावी घोषणापत्र तयारीका लागि समिति गठन गरेपछि मंसीरमा चुनाव हुने संभावना बढ्दै गएजस्तो देखिएको छ । उमेदवारको सूची पठाउन कागे्रसले जिल्ला समितिलाइ परिपत्र गरेपछि मंसीरको चुनावको शंशय मेटिएजस्तो छ । कागे्रसजस्तो उमेरले परिपक्क पार्टी चुनावका लागि मैदानमा उत्रिेपछि चुनाव नहोला भन्ने धेरै आशंका गर्नुपरेन । विगतका अनुभवलाइ हे¥र्यो भनेपनि नेपाली कागे्रस तयार भएपछि चुनाव हुने गरेको थियो । कुराले चुनान चुनाव भनेपनि नेपाली कागे्रस अहिलेसम्म भीत्रैदेखी चुनवाका लागि तयार भइसकेको थिएन । तर चुनावी खर्च जुटाउन सभापति सुशील कोइरालाको नेतृत्वमा समिति गठन गरिसकेकोले त्यतिधेरै आशंका गर्नुपर्ने अबस्था रहेन ।
दिनगन्तीका हिसावले मंसीर चार आउन ९०–९१ दिन बाकी रहेपनि मंसीरको चुनाव आगनको डिलमै आइसकेको छ । यसबीचमा तीज, दशै, तिहार, छट र इदजस्ता नेपालीका ठूला चाड परेका कारण एक महिना त्यसै जानेछ । राजनीतिक दलकालागि चुनावी सभा गर्नकालागि पनि सीमित दिन बाकी रहनेछ । मध्य कात्तिकपछि तराइ र पहाडमा धान पाक्ने भएकोले बहुसंख्यक किसानहरु धान स्याहार्नमा व्यस्त हुनेछन । त्यसैदे दलहरुले मध्य कात्तिक भन्दा पहिलै चुनावी प्रचार र सभाहरु गर्नुपर्नेछ । समयका हिसावले मंसीर चार धेरै टाढा छैन ।
सूचना प्रविधि तथा संचारको विकासका कारण काठमाडौमा भइरहेका राजनीतिक गतिविधिप्रति दूर दराजका सर्बसाधारण जनता बेखवर छैनन् । चुनावमा कुन दललाइ भोट दिने भन्ने कुरा सर्बसाधारण जनताले निर्णय गरिसकेका छन् । त्यसकारण विगतमा जस्तो चुनावी सभा गरेर जनतालाइ सम्झाउनु पर्ने बाध्यता दलहरुसंग छैन । आम संचारका माध्यम मार्फत विज्ञापन गरेरपनि चुनाव प्रचार गर्न पाइने भएका कारण राजनीतिक दललाइ चुनावी सभा गर्नुपर्ने बाध्यता छैन । प्रतिष्पर्धी दललाइ मनोवैज्ञानिक त्रास दिनको लागि मात्र चुनावी सभा गर्नुको अर्थ हुनेछ । कुन रनजनीतिक दलका एजेण्डा कस्ता छन भन्ने बिषयमा समेत सर्बसाधारण जनता लगभग प्रष्ट भइसकेका छन् ।
मंसीर चारमा चुनाव भएपनि दोस्रो संविधनसभाले संविधान बनाउने कुराको सुनिश्चितता महत्वपूर्ण कुरा हो, प्रमुख दलका शीर्षनेता सम्मिलित उच्चस्तरिय राजनीतिक समितिले संविधानसभाको पहिलो बैठक बसेको ६ महिना भीत्र संविधानको मस्यौदा सार्बजानिक गर्ने र एकबर्षमै संविधान जारीगर्ने प्रतिबद्धता जनाएको छ । एकबर्षमै संविधान बनाउने महत्वकाक्षा पूरागर्न संविधानका भुलभूत सिद्धान्त र विबादित बिषयमा पूर्व सहमति खोजन जरुरी छ । नयाँ संविधानसभालाइ पनि उचाल्न नसक्ने विबादको भारी बोकाउने गल्ती गरियो भने तेस्रो संविधानसभाको निर्वाचन गर्नुपर्ने दिन आउनेछ । कम्तिमा पहिलो संविधानसभाको विफलताको कारण पहिल्याएर संविधान लेखनको अध्याय सुरु गर्यो भने संविधानसभाले देशलाइ निकाश दिनेछ । चुनावको प्रि–मनसुन सक्रिय बन्दै गयो भने मंसीर चारमा अबस्य पानी पर्नेछ !

सम्बन्धित समाचार

Comments are closed

भर्खरै view all

पर्वतका कुल आचार्यद्वारा गृह जिल्लावाटै एनआरएनएको अध्यक्ष पदमा उमेदवारी घोषणा

दोहोरी गीत प्रतिष्ठान पर्वतको सम्मान तथा साधारण सभा सम्पन्न

म्याग्दीका गाउँगाउँमा ‘सेतो पुतली झुस’: आँखाको ज्योति गुमाउँदै स्थानीय, कसरी हुन्छ सङ्क्रमण ?

अनेरास्ववियू क्रान्तिकारी पर्वतको अध्यक्षमा साजन परियार

मेक्सिको जान लागेका १८ नेपाली जर्मनीको विमानस्थलमा समातिए